Món nên tránh khi tặng sếp: tám nhóm và lý do
Phần lớn món trong danh sách này tự nó không có gì xấu — chúng chỉ không hợp khi đặt vào quan hệ công việc. Cùng một món tặng bạn thân thì vui, tặng sếp thì gây khó xử.
Bài này liệt kê tám nhóm kèm lý do, để anh chị tự cân nhắc chứ không phải học thuộc.
1. Món quá đắt
Đứng đầu danh sách vì đây là lỗi phổ biến nhất và hậu quả rõ nhất.
Món vượt quá mức thông thường đặt người nhận vào thế phải cân nhắc: nhận thì áy náy, không nhận thì ngại. Ở nhiều nơi làm việc còn vướng quy định nội bộ về giá trị quà được nhận.
Nguyên tắc gọn đã nói ở bài trước: mức mà người nhận không thấy phải đáp lại.
2. Món quá cá nhân
Đồ mặc sát người, đồ dùng cá nhân, nước hoa, đồ trang điểm — nhóm này hàm ý một mức độ thân mật mà quan hệ công việc thường không có.
Ngoại lệ là khi mối quan hệ đã đủ thân ngoài công việc và cả hai bên đều rõ điều đó.
3. Món mang tính kiêng kỵ
Vài món mà nhiều người để ý, đã nhắc ở các bài khác:
- Đồng hồ — vì sự trùng âm trong tiếng Hán, như đã giải thích ở bài riêng.
- Vật sắc nhọn — dao, kéo, vật có mũi nhọn; nhiều người xem là điềm cắt đứt quan hệ.
- Khăn tay — gắn với chia ly trong một số quan niệm.
Nếu không rõ người nhận có để ý hay không thì tránh là cách đơn giản nhất. Món quà làm người nhận phải suy nghĩ đã mất một phần ý nghĩa.
4. Món gắn với tôn giáo hoặc tín ngưỡng cụ thể
Đây là nhóm nhạy cảm và hay bị bỏ qua. Đồng nghiệp mỗi người một tín ngưỡng, và món mang biểu tượng tôn giáo có thể khiến người nhận khó xử — họ không dùng được mà cũng không tiện nói.
Với vật phẩm phong thủy, cách an toàn là chọn món mang ý nghĩa chung — bình an, thịnh vượng, sức khỏe — thay vì món gắn với một hệ tín ngưỡng cụ thể.
5. Món gắn với tuổi hoặc mệnh mà mình không chắc
Tặng theo tuổi nghe tinh tế, nhưng chỉ khi chắc chắn thông tin. Đoán sai năm sinh rồi tặng món "hợp tuổi" là tình huống khó xử cho cả hai.
Không chắc thì chọn món trung tính. Điều này đã nói ở bài về quà doanh nghiệp và nó đúng nhất khi tặng cấp trên.
6. Món đòi hỏi người nhận phải làm gì đó
Nhóm này ít ai nghĩ tới nhưng gây phiền thật:
- Cây cần chăm thường xuyên.
- Vật nuôi — gần như không bao giờ nên tặng nếu chưa hỏi.
- Món cần lắp đặt hoặc cần học cách dùng.
- Thẻ hội viên hoặc khóa học ràng buộc thời gian.
Quà nên là thứ người nhận hưởng được ngay, không phải một việc mới trong danh sách của họ.
7. Món có logo công ty mình quá lớn
Với quà tặng cá nhân cho sếp thì logo lớn biến món quà thành vật quảng cáo. Điều này đã nói ở bài quà doanh nghiệp: logo nên nhỏ và đặt khuất, hoặc chỉ trên hộp.
8. Món trùng với thứ họ vừa nhận
Ở dịp lớn như Tết, sếp nhận nhiều quà cùng lúc. Món phổ biến quá thì có khi họ nhận năm cái giống nhau.
Cách tránh: hỏi nhẹ nhàng đồng nghiệp xem phòng khác tặng gì, hoặc chọn thứ ít phổ biến hơn một chút. Nếu cả phòng cùng tặng thì thống nhất trước.
Điều quan trọng hơn cả danh sách
Tám nhóm trên là để tránh sai, không phải để chọn đúng. Còn chọn đúng thì chỉ có một cách: để ý tới người nhận.
Một món bình thường mà cho thấy mình có để ý — họ nhắc tới điều gì, họ dùng gì hằng ngày, họ quan tâm điều gì — luôn hơn một món đắt tiền chọn từ danh sách gợi ý.
Nếu đã lỡ tặng món không hợp
Chuyện xảy ra, và phần lớn không nghiêm trọng như mình nghĩ. Vài điều:
- Đừng nhắc lại hoặc xin lỗi dài dòng — điều đó làm người nhận phải an ủi mình.
- Nếu quà bị trả lại thì nhận lại nhẹ nhàng, không nài.
- Lần sau chọn khác — đó là cách sửa duy nhất cần thiết.
Ba câu tự kiểm trước khi chốt món
- Người nhận có phải nghĩ gì sau khi nhận không? Nếu họ phải cân nhắc mức, cân nhắc động cơ, hoặc cân nhắc cách đáp lại thì món đó nặng quá.
- Món này có tự dùng được ngay không? Nếu phải lắp, phải học, phải chăm thì nó là một việc chứ chưa hẳn là quà.
- Mình có tặng được món tương tự vào năm sau không? Quà công sở thường lặp lại theo năm; đặt mức quá cao ở lần đầu là tự tạo một chuẩn khó giữ.
Câu thứ ba ít người nghĩ tới nhưng thực tế nhất — nhiều người tặng lớn một lần rồi năm sau lúng túng vì không muốn tặng kém đi.