Quà cho sếp nữ hoặc đồng nghiệp sắp nghỉ dài và khi vừa quay lại: chọn sao cho không chạm
Hai thời điểm này ở công sở đều có quà, và cả hai đều dễ vụng. Người tặng thường có thiện chí rõ ràng nhưng lại chọn theo một hình dung sẵn có về người nhận, mà hình dung đó có thể không đúng. Bài này đi qua từng tình huống, nói cả phần chọn món lẫn phần cách trao — vì ở đây cách trao quan trọng không kém món quà.
Nguyên tắc chung: quà cho người, không phải cho hoàn cảnh
Sai lầm gốc rễ của phần lớn quà vụng trong hai dịp này là người tặng chọn theo hoàn cảnh chứ không theo người. Sắp nghỉ sinh thì mặc định tặng đồ em bé; vừa đi làm lại thì mặc định hỏi han về con.
Người đó vẫn là đồng nghiệp hoặc cấp trên của bạn, vẫn có nghề nghiệp, sở thích và gu riêng như trước. Một món hợp với chính họ gần như luôn được đón nhận tốt hơn một món chỉ hợp với vai trò mới của họ.
Điều này không có nghĩa là né tránh hoàn toàn chủ đề — mừng một chuyện vui là việc bình thường và tử tế. Chỉ là đừng để nó thành thứ duy nhất bạn nhìn thấy ở người ta.
Trước khi nghỉ: chọn gì
Nhóm an toàn và thường được đánh giá cao:
- Món dùng cho chính người nhận — khăn choàng, đồ dưỡng da loại không mùi nồng, sách, thẻ quà tặng, gối tựa lưng. Hướng vào sự thoải mái của họ chứ không vào em bé.
- Thẻ quà tặng hoặc phong bì — nghe có vẻ thiếu tinh tế nhưng thực tế lại rất được việc, vì người nhận tự chọn thứ mình thiếu. Ở nhiều công ty đây là cách phổ biến và không ai thấy khó xử.
- Tấm thiệp cả nhóm cùng ký — món này giá trị vật chất gần bằng không mà thường được giữ lại lâu nhất.
Nhóm nên cân nhắc kỹ hơn:
- Đồ sơ sinh — không sai, nhưng nên chỉ tặng khi bạn thân đủ để biết người ta đã chuẩn bị tới đâu. Nhiều gia đình có nếp không mua sắm đồ em bé trước khi sinh; tặng vào lúc đó có thể khiến người nhận khó xử.
- Thực phẩm chức năng, thuốc bổ, đồ dinh dưỡng — đừng. Đây là việc thuộc về chỉ định của bác sĩ, và tặng nó ngầm mang thông điệp bạn đang đánh giá tình trạng sức khoẻ của người khác.
- Quần áo theo số đo — rủi ro cao, dễ thành thông điệp không ai muốn nhận.
Phần lời nói khi trao
Ở dịp này, câu nói đi kèm dễ gây chạm hơn món quà. Mấy câu nên tránh vì chúng bình luận về cơ thể hoặc dự đoán hộ tương lai người khác: nhận xét về vóc dáng dù là khen; đoán giới tính em bé; hỏi có định sinh thêm không; hỏi bao giờ quay lại và có định quay lại không.
Câu an toàn và chân thành thì đơn giản hơn nhiều: chúc mọi việc suôn sẻ, nói rõ công việc ở nhóm sẽ được sắp xếp ổn, và một câu rằng mọi người mong gặp lại. Ngắn, không dò hỏi, và để người nhận tự quyết định muốn chia sẻ tới đâu.
Nếu người sắp nghỉ là cấp trên của bạn, giữ đúng giọng công việc như mọi khi. Đột nhiên chuyển sang giọng thân mật quá mức vào đúng dịp này dễ tạo cảm giác người ta đang được đối xử khác đi vì hoàn cảnh cá nhân.
Khi họ quay lại làm việc
Đây là thời điểm ít được nghĩ tới nhưng thường quan trọng hơn. Người quay lại sau một thời gian dài vắng mặt thường phải làm quen lại với nhịp công việc, và điều họ cần nhất hiếm khi là một món quà.
Ba việc có giá trị hơn quà, và nên làm trước:
- Cập nhật công việc đầy đủ. Những gì đã đổi trong lúc họ vắng, dự án nào tới đâu, ai phụ trách gì. Một bản tóm tắt gọn gàng là món quà thật sự.
- Đừng giảm việc quan trọng của họ mà không hỏi. Chuyển phần việc chính đi vì nghĩ "để cho đỡ áp lực" là một quyết định thay người khác. Hỏi trước.
- Giữ cách đối xử như cũ — mời họp như cũ, hỏi ý kiến như cũ, giao việc như cũ. Sự bình thường là điều nhiều người mong nhất khi quay lại.
Nếu vẫn muốn có quà, nên là thứ nhỏ và gắn với công việc hằng ngày: một bó hoa nhỏ trên bàn, một hộp trà hoặc cà phê, một món văn phòng phẩm đẹp. Đừng làm thành một buổi lễ đón tiếp — bị chú ý quá mức vào ngày đầu quay lại là điều nhiều người thấy ngại.
Khi tình huống không phải chuyện vui
Có những trường hợp việc nghỉ dài liên quan tới lý do sức khoẻ, hoặc chuyện riêng không suôn sẻ. Nếu bạn không nắm rõ, đừng suy đoán và đừng hỏi dò qua người thứ ba.
Cách an toàn nhất trong mọi tình huống mờ: một tấm thiệp chung với nội dung trung tính — mừng ngày trở lại, mong mọi việc tốt lành — và không đề cập cụ thể tới lý do vắng mặt. Người nhận sẽ tự chọn có muốn nói tới hay không.
Nếu có thông tin liên quan tới tình trạng cá nhân của ai đó, đó là thông tin của riêng họ. Việc chuyển nó trong nhóm, kể cả với ý tốt là "để mọi người biết mà thông cảm", thường gây hại nhiều hơn lợi.
Quà của nhóm hay quà cá nhân
Với hai dịp này, quà chung của cả nhóm thường phù hợp hơn quà riêng, vì nó tránh được câu hỏi về mức độ thân thiết và tránh mọi hiểu lầm về ý định.
Nếu góp tiền chung, hãy để việc góp là tự nguyện thật sự và đừng công khai ai góp bao nhiêu. Một người đang eo hẹp mà bị đặt vào tình thế phải góp bằng người khác là một áp lực không đáng có, và nó biến một việc tử tế thành một khoản phải đóng.
Về quy định công ty và luật
Chế độ nghỉ, thời gian nghỉ và quyền lợi khi quay lại là những thứ được quy định trong luật lao động và trong chính sách của từng công ty, và chúng thay đổi theo thời gian. Bài này không thay thế cho việc đọc quy định — nếu có câu hỏi về chế độ, hãy hỏi bộ phận nhân sự hoặc người có chuyên môn về lao động, đừng dựa vào lời truyền miệng trong nhóm.
Điều nên nhớ là chuyện quà cáp và chuyện quyền lợi là hai việc tách bạch. Một món quà chu đáo không bù được cho việc sắp xếp công việc thiếu công bằng, và ngược lại.
Tóm lại
Chọn quà cho người chứ đừng chọn cho hoàn cảnh. Trước khi nghỉ thì hướng vào sự thoải mái của chính họ, tránh thực phẩm chức năng và đồ theo số đo. Khi quay lại thì bản cập nhật công việc và cách đối xử bình thường có giá trị hơn mọi món quà.
Và phần lời nói quan trọng hơn phần món đồ: không bình luận cơ thể, không hỏi dò kế hoạch cá nhân, chúc ngắn gọn và để người ta tự quyết định muốn chia sẻ tới đâu.