Tặng đối tác khác văn hoá: đừng tin mấy danh sách kiêng kỵ trên mạng
Bài trước nói tặng đối tác khác tặng sếp ở chỗ nào. Bài này nói một lớp khó nữa: đối tác ở nước khác, hoặc thuộc nền văn hoá mình không rành.
Việc đầu tiên nên làm không phải là đi tra, mà là biết vì sao kết quả tra được thường không dùng được.
Vì sao danh sách kiêng kỵ trên mạng hay sai
- Chúng chép lẫn nhau — một bài viết sai thì mười bài sau chép lại, và độ tin cậy không tăng lên vì được lặp nhiều lần.
- Chúng cũ, có khi mô tả nếp của mấy chục năm trước.
- Chúng gộp cả nước thành một khối, trong khi nước nào cũng có khác biệt vùng miền, thế hệ và ngành nghề.
- Chúng bỏ qua bối cảnh — thứ kiêng ở việc hiếu có thể bình thường ở việc vui.
- Chúng nhắm vào du khách, không nhắm vào quan hệ làm ăn.
Nói cách khác, chúng cho cảm giác đã tìm hiểu mà không cho hiểu biết thật. Đó là kiểu sai khó chịu nhất, vì mình yên tâm nhầm.
Hỏi ai để biết đúng
- Đồng nghiệp người bản địa, hoặc người trong công ty đã làm với thị trường đó nhiều năm. Đây là nguồn tốt nhất và gần như luôn có sẵn.
- Người trung gian đã giới thiệu hai bên — họ biết cả hai phía và có lý do để nói thật.
- Chính đối tác, nếu quan hệ đủ thoải mái. Hỏi thẳng "bên anh chị có quy định gì về quà không" là câu lịch sự, không phải câu vụng.
- Bộ phận phụ trách thị trường đó ở công ty mình, nếu có.
Một câu hỏi ngắn với người biết chuyện đáng giá hơn cả buổi đọc trên mạng, và cũng nhanh hơn.
Mấy điều thay đổi theo nơi
Không liệt kê cụ thể theo nước ở đây — vì đúng là thứ trang này không kiểm chứng được. Nhưng biết những khía cạnh nào hay khác nhau thì sẽ biết mà hỏi cho trúng:
- Màu sắc của giấy gói và hoa.
- Con số — số lượng món, số bông hoa.
- Có mở quà trước mặt người tặng hay không.
- Tặng riêng cho cá nhân hay tặng cho tổ chức.
- Đồ ăn thức uống có phù hợp với tôn giáo và chế độ ăn không.
- Mức giá được coi là lịch sự hay bị coi là nặng nề.
- Thời điểm — đầu hay cuối buổi làm việc, trước hay sau khi ký.
Mấy nguyên tắc gần như đúng ở mọi nơi
- Đừng tặng thứ có yếu tố tôn giáo nếu không chắc.
- Đồ ăn uống thì hỏi trước về kiêng khem — đây là chỗ dễ sai nhất và cũng dễ hỏi nhất.
- Giá trị vừa phải an toàn hơn giá trị cao ở khắp nơi.
- Tặng cho tổ chức an toàn hơn tặng cho cá nhân khi chưa rõ quy định của họ.
- Kèm một tấm thiệp bằng tiếng họ hiểu, dù chỉ một câu.
- Không tặng khi đang trong giai đoạn thương lượng hợp đồng.
Món mang dấu ấn nơi mình
Đây là hướng an toàn và thường được đón nhận tốt: thứ đặc trưng cho nơi mình sống, làm tử tế.
- Người nhận hiểu ngay đây là món có ý, không phải món mua vội.
- Nó cho một câu chuyện để nói khi trao.
- Không đụng vào nếp của họ, vì nó nói về mình chứ không nói về họ.
- Nhớ kiểm quy định mang qua biên giới nếu là đồ ăn, hạt giống, đồ gỗ hay đồ có nguồn gốc động thực vật.
Nhận quà từ đối tác nước ngoài
Chiều ngược lại cũng hay gặp, và cũng có mấy điều nên biết trước:
- Nhận bằng hai tay và cảm ơn ngay — cách này không sai ở đâu cả.
- Mở hay không mở tại chỗ thì nhìn theo người tặng. Nếu họ có vẻ chờ đợi thì mở; nếu họ đưa rồi chuyển sang chuyện khác thì để đó.
- Nếu quy định công ty mình không cho nhận thì nói ngay và nói bằng quy định, đừng để tới lúc phải trả lại.
- Chuẩn bị sẵn một món đáp lễ khi biết trước sẽ gặp — bị tặng mà không có gì đưa lại là tình huống hay xảy ra với bên chủ nhà.
Và một điều nhỏ đáng nhớ: nếu mình lỡ làm sai nếp của họ, phần lớn người ta bỏ qua. Người đi làm ăn quốc tế quen với chuyện mỗi nơi một khác, và họ đánh giá thiện chí trước khi đánh giá sự chuẩn xác.
Khi vẫn không chắc
- Chọn phương án nhẹ nhất: một tấm thiệp tử tế và một lời cảm ơn.
- Hoặc mời một bữa ăn thay vì tặng đồ — nhiều nơi coi đó là cách bình thường hơn.
- Nói thật là mình chưa rõ nếp bên đó nếu có lỡ — sự thành thật xử lý được gần hết mọi tình huống vụng về.
- Đừng để món quà thành chuyện lớn hơn công việc.
Nói cho gọn: ở quan hệ khác văn hoá, cái được đánh giá cao nhất là mình đã chịu khó hỏi. Ngay cả khi hỏi xong rồi vẫn làm chưa thật chuẩn, thì thái độ ấy đã được ghi nhận.